S&P 500: Τι είναι, πώς λειτουργεί και πώς επενδύεις μέσω ETF

Ο S&P 500 είναι ίσως ο πιο πολυσυζητημένος δείκτης στον κόσμο. Όταν στις ειδήσεις ακούς ότι «η Wall Street έκλεισε με άνοδο», συνήθως αναφέρονται σε αυτόν. Για έναν αρχάριο επενδυτή στην Ελλάδα, όμως, τα ερωτήματα είναι πιο πρακτικά: τι ακριβώς μετράει, πώς επενδύω σε αυτόν από την Ευρώπη και ποιους κινδύνους αναλαμβάνω;

Τι μετράει ο δείκτης S&P 500

Τον S&P 500 τον υπολογίζει η εταιρεία S&P Dow Jones Indices και πήρε τη σημερινή του μορφή, με 500 εταιρείες, το 1957. Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, θεωρείται ευρέως ο καλύτερος ενιαίος δείκτης για τις μεγάλες αμερικανικές εισηγμένες εταιρείες και καλύπτει περίπου το 80% της διαθέσιμης χρηματιστηριακής αξίας (κεφαλαιοποίησης) της αμερικανικής αγοράς μετοχών.

• «Περίπου 500». Ο δείκτης περιλαμβάνει 500 εταιρείες αλλά λίγο περισσότερες από 500 μετοχές, επειδή κάποιες εταιρείες έχουν εισηγμένες περισσότερες από μία κατηγορίες μετοχών.
• Το βάρος κάθε εταιρείας εξαρτάται από το μέγεθός της. Πιο συγκεκριμένα, μετράει η αξία των μετοχών της που κυκλοφορούν ελεύθερα στην αγορά (κεφαλαιοποίηση ελεύθερης διασποράς). Όσο μεγαλύτερη είναι αυτή η αξία, τόσο μεγαλύτερο βάρος έχει η εταιρεία στον δείκτη. Γι' αυτό οι 500 εταιρείες δεν έχουν ίσο βάρος.
• Οι αλλαγές δεν γίνονται μόνο αυτόματα. Μια επιτροπή αποφασίζει ποιες εταιρείες μπαίνουν και ποιες βγαίνουν, με βάση δημοσιευμένα κριτήρια: έδρα στις ΗΠΑ, ελάχιστη κεφαλαιοποίηση, επαρκής εμπορευσιμότητα (δηλαδή αρκετές συναλλαγές), επαρκής ελεύθερη διασπορά και θετική κερδοφορία.

Τα ακριβή όρια, όπως η ελάχιστη κεφαλαιοποίηση, αναθεωρούνται κατά διαστήματα. Την πιο αξιόπιστη και επίκαιρη εικόνα θα τη βρεις στη μεθοδολογία και στο συνοπτικό ενημερωτικό φυλλάδιο (factsheet) που δημοσιεύει η S&P Dow Jones Indices.

Γιατί είναι τόσο δημοφιλής

• Είναι το μέτρο σύγκρισης (benchmark) για πολλούς. Επαγγελματίες και ιδιώτες επενδυτές συγκρίνουν τις αποδόσεις τους με τη δική του.
• Έχει μακρύ ιστορικό. Υπάρχουν στοιχεία δεκαετιών, οπότε μπορείς να δεις πώς κινήθηκε σε κρίσεις, σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού και σε ανακάμψεις.
• Είναι εύκολο να επενδύσεις σε αυτόν. Πολλά ETF και αμοιβαία κεφάλαια δεικτών τον ακολουθούν, συνήθως με χαμηλό ετήσιο κόστος.
• Είναι παντού στις ειδήσεις και στα social media. Αυτό τον κάνει γνωστό, όχι όμως αυτομάτως κατάλληλο για κάθε επενδυτή. Το ότι κάτι είναι δημοφιλές δεν είναι από μόνο του λόγος να επενδύσεις σε αυτό.

Πώς επενδύεις στον S&P 500 μέσω ETF από την Ελλάδα

Ο δείκτης είναι ένας υπολογισμός, όχι κάτι που αγοράζεις. Για να επενδύσεις «στον S&P 500», αγοράζεις ένα κεφάλαιο που αναπαράγει την πορεία του. Για ιδιώτη επενδυτή στην ΕΕ, αυτό είναι συνήθως ένα UCITS ETF, δηλαδή ένα ETF που ακολουθεί τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα επενδυτικά κεφάλαια. Συχνά έχει έδρα την Ιρλανδία και το αγοράζεις μέσω ενός εποπτευόμενου broker.

Τι πρέπει να ξέρεις πριν αγοράσεις

1. Πολλά ETF ακολουθούν τον ίδιο δείκτη. Διαφέρουν όμως στο ετήσιο κόστος (TER), στο μέγεθος, στον τρόπο που αναπαράγουν τον δείκτη (φυσικά ή συνθετικά), στο τι κάνουν με τα μερίσματα (επανεπένδυση ή διανομή, Acc/Dist) και στα χρηματιστήρια όπου διαπραγματεύονται.
2. Το ότι αγοράζεις σε ευρώ δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο του δολαρίου. Μπορεί να πληρώνεις σε ευρώ, αλλά οι μετοχές που κατέχει το ETF αποτιμώνται σε δολάρια. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος, δηλαδή ο κίνδυνος να χάσεις αξία λόγω της ισοτιμίας, παραμένει. Μπορείς να τον περιορίσεις με μια κατηγορία μεριδίων με αντιστάθμιση (π.χ. «EUR Hedged»), που συνήθως κοστίζει λίγο περισσότερο.
3. Έλεγξε ότι πρόκειται για τον κλασικό δείκτη. Ορισμένα ETF ακολουθούν παραλλαγές του δείκτη, για παράδειγμα με ίσο βάρος για όλες τις εταιρείες, με κριτήρια ESG (περιβάλλον, κοινωνία, εταιρική διακυβέρνηση) ή μόνο για έναν κλάδο. Αυτές κινούνται διαφορετικά από τον κλασικό S&P 500, οπότε έλεγξε το ακριβές όνομα του δείκτη στο factsheet.

Ιστορικές αποδόσεις και μελλοντική αβεβαιότητα

Μακροπρόθεσμα, ο S&P 500 έχει ανέβει ιστορικά σημαντικά, ιδίως αν υπολογίσεις και τα μερίσματα που επανεπενδύθηκαν. Ο μέσος όρος, όμως, κρύβει μια διαδρομή γεμάτη σκαμπανεβάσματα:

• Το 2008 ο δείκτης έκλεισε με συνολική απόδοση περίπου −37% σε δολάρια.
• Όποιος επένδυσε στις αρχές του 2000 βρέθηκε στο τέλος του 2009 με ελαφρώς αρνητική συνολική απόδοση σε δολάρια, ακόμη και μαζί με τα μερίσματα. Γι' αυτό η περίοδος αυτή έμεινε γνωστή ως «χαμένη δεκαετία».
• Υπήρξαν βέβαια και χρονιές με πολύ μεγάλη άνοδο. Η ιστορία του δείκτη έχει και τα δύο άκρα.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν το παρελθόν και εκφράζονται σε δολάρια. Οι προηγούμενες αποδόσεις δεν αποτελούν ένδειξη μελλοντικών αποδόσεων. Για έναν επενδυτή σε ευρώ, η απόδοση εξαρτάται επιπλέον από την πορεία του δολαρίου. Για το πώς να αντιμετωπίζεις τις πτώσεις, διάβασε τον αγγλόφωνο οδηγό μας για τη μεταβλητότητα των αγορών.

Υποθετικό παράδειγμα: €100 τον μήνα για 20 χρόνια

Πολλοί αρχάριοι δεν επενδύουν ένα μεγάλο ποσό μονομιάς, αλλά ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα. Αυτή η τακτική λέγεται dollar-cost averaging (DCA): επειδή αγοράζεις σε διαφορετικές τιμές, δεν χρειάζεται να μαντέψεις τη «σωστή» στιγμή. Το παρακάτω παράδειγμα δείχνει πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί μια τέτοια επένδυση με διαφορετικές υποθέσεις απόδοσης. Δεν αποτελεί πρόβλεψη για τον S&P 500 ή για οποιοδήποτε ETF.

Παραδοχές: μηνιαία κατάθεση €100 για 20 χρόνια, δηλαδή 240 μήνες (σύνολο €24.000).

• Απόδοση: σταθερή υποθετική μέση ετήσια απόδοση, με μηνιαίο ανατοκισμό (ετήσιο ποσοστό ÷ 12). Δεν βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία και δεν αποτελεί πρόβλεψη· οι πραγματικές αποδόσεις αλλάζουν κάθε χρόνο και μπορεί να είναι αρνητικές.
• Καταθέσεις: ίδιο ποσό στο τέλος κάθε μήνα.
• Κόστη: δεν αφαιρούνται. Το ετήσιο κόστος του κεφαλαίου (TER), οι προμήθειες και το κόστος συναλλάγματος θα μείωναν το αποτέλεσμα.
• Πληθωρισμός: δεν λαμβάνεται υπόψη. Τα ποσά είναι ονομαστικά· η πραγματική αγοραστική τους αξία στο μέλλον θα είναι μικρότερη.
• Φόροι: δεν αφαιρούνται.

Τι δεν σου λέει ένας μέσος όρος

Στο σενάριο του 5%, η υποθετική αξία μετά από 20 χρόνια είναι περίπου €41.103. Αν όμως η αγορά έπεφτε 35% τον τελευταίο χρόνο, λίγο πριν χρειαστείς τα χρήματα, η αξία θα έπεφτε περίπου στα €26.717, δηλαδή ελάχιστα πάνω από τα €24.000 που κατέθεσες συνολικά. Με άλλα λόγια, δεν μετράει μόνο η μέση απόδοση αλλά και το πότε έρχονται τα καλά και τα κακά χρόνια, ιδίως κοντά στο τέλος του χρονικού σου ορίζοντα. Γι' αυτό έχει τόση σημασία να ξέρεις πότε θα χρειαστείς τα χρήματα και να έχεις ταμείο έκτακτης ανάγκης (δες τον οδηγό επενδύσεων για αρχάριους).

Οι κίνδυνοι: συγκέντρωση, νόμισμα και μία μόνο χώρα

1. Συγκέντρωση σε λίγες μεγάλες εταιρείες

Επειδή οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν και μεγαλύτερο βάρος, λίγες από αυτές μπορεί να αντιστοιχούν σε σημαντικό μέρος του δείκτη. Τα τελευταία χρόνια αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους μεγάλους ομίλους τεχνολογίας. Το ποσοστό των 10 μεγαλύτερων εταιρειών αλλάζει συνεχώς· θα το βρεις στο πιο πρόσφατο factsheet του δείκτη ή του ETF. Στην πράξη: επενδύεις σε 500 εταιρείες, αλλά η πορεία λίγων από αυτές επηρεάζει δυσανάλογα το αποτέλεσμα.

2. Συναλλαγματικός κίνδυνος (ευρώ-δολάριο)

Ας το δούμε με δύο απλά παραδείγματα, με υποθετικά ποσοστά:

• Ο δείκτης ανεβαίνει +10% σε δολάρια, αλλά το δολάριο πέφτει 10% έναντι του ευρώ. Σε ευρώ, το αποτέλεσμα είναι περίπου −1% (1,10 × 0,90 ≈ 0,99).
• Ο δείκτης ανεβαίνει +5% σε δολάρια και το δολάριο ανεβαίνει 8% έναντι του ευρώ. Σε ευρώ, το αποτέλεσμα είναι περίπου +13,4% (1,05 × 1,08 ≈ 1,134).

Η ισοτιμία, δηλαδή, μπορεί να μειώσει ή να αυξήσει την απόδοσή σου, και κανείς δεν μπορεί να την προβλέψει με σιγουριά. Την ιστορική πορεία της ισοτιμίας ευρώ-δολαρίου μπορείς να τη δεις στις ισοτιμίες αναφοράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

3. Μία χώρα, μόνο μεγάλες εταιρείες

Ο S&P 500 έχει διασπορά ανάμεσα σε εταιρείες, όχι ανάμεσα σε χώρες. Περιλαμβάνει μόνο μεγάλες αμερικανικές εταιρείες: καμία ευρωπαϊκή, ιαπωνική ή εταιρεία από αναδυόμενες αγορές, και καμία μικρή εταιρεία. Πολλές από αυτές πουλάνε βέβαια σε όλο τον κόσμο, όμως οι μετοχές τους διαπραγματεύονται στην αμερικανική αγορά και επηρεάζονται από αυτήν.

S&P 500 ή παγκόσμια διασπορά;

Ο σκοπός της σύγκρισης δεν είναι να βγει «νικητής», αλλά να δεις τι κερδίζεις και τι αφήνεις απέξω με κάθε επιλογή.

Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλους. Θα σε βοηθήσει να αποφασίσεις αν πρώτα καταλάβεις τον ρόλο της διασποράς και της κατανομής κεφαλαίων, δηλαδή του πώς μοιράζεις τα χρήματά σου σε διαφορετικά είδη επενδύσεων. Και οι δύο οδηγοί είναι στα αγγλικά.

Συχνές ερωτήσεις

Διάβασε επίσης